De beste oorlogsromans ooit

een top 15 van de beste oorlogsboeken

Het is geen makkelijke taak om een top 15 van de 'beste' oorlogsromans op te stellen. Er zijn zoveel uitstekende oorlogsromans geschreven dat er wel altijd commentaar zal zijn op het ontbreken van dit of dat boek. Om ons te helpen bij het opstellen van deze lijst zijn we gaan kijken naar vooral Engelstalige bestaande lijsten van oorlogsromans. Er is dus geen echte poging ondernomen om ook Nederlandstalige boeken op te nemen, al zijn er meer dan genoeg boeken die in aanmerking zouden kunnen komen.

De nadruk in deze lijst ligt op boeken die de belevenissen van soldaten in een oorlog beschrijven, zij het op het slagveld, dan wel aan het front. Er zijn tal van boeken geschreven die zich afspelen ten tijde van een oorlog maar die niet per se gaan over de directe ervaring van de oorlog zelf. Om maar één voorbeeld te noemen: Het verdriet van België van de Vlaamse schrijver Hugo Claus speelt zich af in de context van de Tweede Wereldoorlog maar gaat meer over de ervaringen van de mensen tijdens de Duitse bezetting dan over het beleven van de oorlog aan het front zelf.

Nu, deze lijst wordt vooral aangeboden als een inspiratiebron voor mensen die op zoek zijn naar goede oorlogsromans om te lezen. Het is zeker niet de ambitie om een of andere absolute ranking te geven.

Een top 10 van de beste oorlogsromans ooit
Beste oorlogsroman: Van het westelijk front geen nieuws
Van het westelijk front geen nieuws

Van het westelijk front geen nieuws, in het Engels All Quiet on the Western Front maar in het Duits oorspronkelijk 'Im Westen nichts Neues', van Erich Maria Remarque wordt door velen als één van de beste oorlogsromans, zo niet dé beste oorlogroman ooit beschouwd. Van het westelijk front geen nieuws is sedert de eerste dag van verschijnen in 1928 niet alleen een literair monument geweest, maar een politiek en cultureel feit van grote betekenis. Door de sobere en pregnante beschrijving van de oorlogswaanzin werd het werk ogenblikkelijk en blijvend herkend als een der belangrijkste en indrukwekkendste boeken van de moderne tijd.

Het centrale personage in deze anti-oorlogsroman is Paul Bäumer, die zoals zo veel van zijn tijdsgenoten in Duitsland en elders erg enthousiast is om deel te nemen aan de Eerste Wereldoorlog. Maar vanaf de eerste bombardementen in de loopgraven blijkt dat de realiteit van de oorlog heel anders is dan hij zich had voorgesteld. Algauw wordt de belangrijkste bekommernis van Paul om simpelweg te overleven. Een indrukwekkende roman over de 'vernietigde generatie' van de Eerste Wereldoorlog.

Beste oorlogsromans: Catch 22 - Joseph Heller
Catch 22

Joseph Heller schreef met Catch 22 'de oorlogsroman die alle andere oorlogsromans overbodig maakt'. Het is een absurd boek maar tegelijk ook origineel, bitter, vulgair, geestig, spitsvondig en ontroerend. De zwarte humor, de absurde logica en de onvergetelijke personages, zoals de bommenrichter Yossarian en de gewiekste messofficier Milo Minderbinder, maken het tot een onvergetelijk boek. Joseph Heller was zelf een oorlogspiloot die 60 missies vloog in 1944.

De antiheld Yossarian, het hoofdpersonage in het boek, is gestationeerd op een Italiaans eiland en - net als de auteur - bommenrichter bij de luchtmacht in de laatste jaren van de Tweede Wereldoorlog. Hij is omgeven door volkomen verknipte figuren, stereotypen van de in ieder leger voorkomende baantjesjagers, idealisten, hardliners, angsthazen e.d. Zwarte humor en kolder, komische satire, realisme en onthullende, tegendraadse karaktertekening zijn de hoofdingrediënten van deze lijvige roman die de lezer steeds weer op het verkeerde been zet. Elke logica ontbreekt; alles wordt onderuit gehaald in deze tekening van de waanzin van de oorlog.

Billy Lynn's Long Halftime Walk
Billy Lynn's Long Halftime Walk

Billy Lynn's Long Halftime Walk (in het Nederlands Billy Lynn en hoe hij de rust overleefde) is de debuutroman van de Amerikaanse schrijver Ben Fountain. Het boek gaat over de ervaringen van Bravo Company, en meer bepaald het hoofdpersonage Billy Lin, nadat ze een bloedige strijd hebben geleverd met Irakese opstandelingen. Deze strijd is door een cameraploeg gevolgd en de beelden ervan worden een videohit op Youtube waardoor Bravo Company en Billy Lin in het bijzonder plots Amerikaanse helden worden.

De Bush-regering ziet promotionele mogelijkheden, haalt de compagnie terug en organiseert een overwinningstournee door het land. Het boek beschrijft de laatste uren van de tournee en volgt Billy en zijn team tijdens een enerverende middag in gezelschap van miljonairs en politici, hufters en gewone burgers, cheerleaders en Beyoncé Knowles. Billy Lynn en hoe hij de rust overleefde is grappig en scherp, maar ook ontroerend en meeslepend. Een actuele roman over acht jongemannen die worstelen met hun heldenstatus, hun kater, het onbegrijpelijke sterven van hun kompanen en hun opspelende hormonen, want ze zijn nog geen twintig.

Beste oorlogsroman - Birdsong - Het lied van de loopgraven
Birdsong - Het lied van de loopgraven

Sebastian Faulks is een van de belangrijkste schrijvers van Engeland van dit moment. Hij is onder meer bekend van zijn wereldwijde bestsellers Engleby en Een week in december. Het lied van de loopgraven wordt alom beschouwd als een van de grootste romans over de Eerste Wereldoorlog, en is nu als Birdsong verfilmd door de BBC.

In 1910 wordt de jonge Engelsman Stephen Wraysford door zijn werkgever naar Amiens gezonden om de Franse textielindustrie te bestuderen. Hij wordt verliefd op de vrouw van zijn huisbaas, Isabelle, en beleeft een korte, hartstochtelijke relatie met haar. Ze ontvluchten Amiens en Isabelle raakt zwanger, maar ze voelt zich schuldig en keert terug naar haar echtgenoot. Stephen wordt in 1916 als Brits militair aan de Somme gelegerd, het gebied waar hij zijn grote liefde verloor en waar zich een van de grootste slachtingen uit de menselijke geschiedenis voltrekt. De weerzinwekkende omstandigheden maken van Stephen een vervreemde, bittere man, maar hij weet het inferno van de loopgraven te overleven. Eind jaren zeventig vindt zijn kleindochter, Elizabeth Benson, de dagboeken van haar grootvader terug op een stoffige zolder.

Oorlogsromans: Oorlog en vrede
Oorlog en vrede

Oorlog en vrede van Lev Tolstoy is niet enkel één van de grootste klassiekers in de literatuur, het gaat ook nog eens over oorlog. Over de invasie van Rusland door Napoleon in 1812 om meer precies te zijn. Oorlog en vrede probeert op een historisch correcte manier aan de beschrijving van deze oorlog te doen, onder andere met levensechte beschrijvingen van verschillende veldslagen uit deze oorlog. Tolstoy zelf had nog meegevochten in de Krim Oorlog, dus op zich is het niet zo vreemd dat hij de oorlog op een realistische manier kan beschrijven.

Oorlog en vrede is een monumentaal werk dat veel pagina's telt en dat de oorlog van Rusland tegen het Frankrijk van Napoleon beschrijft (1805-1814) door de levens van vijf adelijke Russiche families te volgen. Hierbij wordt er afgewisseld tussen het dagelijkse leven van de leden van de vijf families en uitvoerige beschrijvingen van veldslagen die Tolstoj zo nauwkeurig mogelijk probeert weer te geven.

Kopen bij Bol.com
Oorlog en vrede (Nl) ebook (Nl)
Slachthuis vijf - Slaughterhouse-Five
Slachthuis vijf

Kurt Vonnegut was in 1945 zelf aanwezig in Dresden toen de geallieerden de stad platbombardeerden. Hij overleefde de aanval doordat hij met zijn medegevangenen schuilde in de koelkelders van het slachthuis waar hij als krijgsgevangene tewerkgesteld was. Hij verwerkte deze traumatische ervaring in de aanvankelijk omstreden maar inmiddels klassiek geworden roman Slachthuis vijf, oorspronkelijke titel ;Slaughterhouse-Five. De roman geeft op meesterlijke wijze het absurde van de oorlog weer.

Billy Pelgrim, de hoofdpersoon, staat los van de tijd. Hij gaat slapen als stokoude weduwnaar en wordt wakker op de dag van zijn bruiloft. Hij stapt een deur binnen in 1955 en komt in 1941 weer naar buiten. Hij heeft zijn eigen geboorte en dood vele malen gezien, zegt hij, en bezoekt regelmatig alle gebeurtenissen daartussenin. Alleen zo, volkomen losgeraakt van de realiteit, slaagt Billy erin om de verschrikkingen van Dresden te verwerken. Een verbijsterend meesterwerk dat iedereen gelezen moet hebben.

Voor wie de klok luidt
Voor wie de klok luidt

Met 'Afscheid van de wapenen' (1929) vestigde Ernest Hemingway zijn reputatie als een van de grootste schrijvers van de twintigste eeuw. Ruim tien jaar later verscheen 'Voor wie de klok luidt', een van de beste oorlogsromans aller tijden. De schrijver baseerde deze oorlogsklassieker (uit 1940) op ervaringen die hij had opgedaan als oorlogsverslaggever in Spanje.

For Whom The Bell Tolls vertelt het verhaal van de jonge Amerikaan Robert Jordan, die in de Spaanse Burgeroorlog als partizaan aan de kant van de antifascisten strijdt, en wiens loyaliteit, moed en idealen op de proef worden gesteld. Hemingways vaste thema’s, oorlog en persoonlijke eer, keren erin terug; tegelijkertijd is dit wellicht de meest ontroerende roman uit zijn oeuvre.

Johnny Got His Gun
Johnny Got His Gun

Johnny Got His Gun wordt wel eens een van de schokkendste oorlogsboeken ooit genoemd. Het verscheen 1 week nadat op 1 September 1939 Duitsland Polen binnenviel. Het is niet alleen een krachtig antioorlogsdocument, het is ook een voorbeeld van een overweldigende en schitterende verbeeldingskracht. 

Op de laatste dag van de Eerste Wereldoorlog wordt Joe Bonham aan flarden geschoten. Omdat de brancardiers op tijd bij hem zijn en de doktoren op dat moment weinig om handen hebben en vrijelijk kunnen experimenteren op de overblijfselen van deze jonge soldaat, blijft hij in leven. Zonder benen, armen, oren, ogen, neus en mond maar met hersens die nog kunnen denken. De enige manier van communiceren die hem nog rest is door met zijn hoofd op een kussen te slaan en zo in morse code woorden en zinnen te produceren. Deze `stiltewoorden' worden uiteindelijk door zijn verpleegster begrepen. `Wat wil je? seint zij terug. `Deel uitmaken van de buitenwereld', antwoordt hij. Zichzelf laten zien als levende dode, als denkende dode, als antwoord op de vraag of er iets is wat waardevol genoeg is om voor te sterven. Het antwoord dat hij krijgt is van een tergende wreedheid.

Outlet
The Naked and the Dead
The Naked and the Dead

Norman Mailer is een Amerikaanse scchrijver (1923–2007) die in 1948 debuteerde in met The Naked and the Dead, enkele jaren pas na het einde van de Tweede Wereldoorlog. Het boek is gebaseerd op de eigen ervaringen van de auteur tijdens zijn militaire dienstplicht op de Filipijnen tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze oorlogsroman volgen we de belevenissen van een bataljon jonge Amerikaanse soldaten tijdens de strijd op het door de Japanners bezette eiland Anopopei. De nadruk ligt in het boek niet op het vechten maar op de vriendschappen die worden gevormd tussen mannen tijdens de moeilijkste omstandigheden.

Beste oorlogsboeken: Empire of the Sun
Empire of the Sun

Empire of the Sun, waarheidsgetrouw verfilmd door Steven Spielberg, is een boek van de overleden Britse schrijver J.G. Ballard. Deze schrijver is vooral bekend om zijn apocalyptische science fiction romans, maar zijn literaire reputatie dankt hij aan zijn magisch realistische fantastische verhalen. Empire of the Sun is een buitenbeentje in zijn oeuvre en is een semi-autobiografisch verhaal over de vier jaar die een Britse jongen doorbrengt in een Japans gevangenenkamp tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De jonge James Graham is gestrand in Shangai na de Japanse aanval op Pearl Harbor en wordt vastgehouden in een interneringskamp. Als de oorlog verdergaat en James zich meer en meer bewust wordt van de realiteit van de oorlog, ontwikkelen zijn gevoelens zich en wordt zijn leven een helse strijd om te overleven. De verwarring die zo typisch is voor de oorlog wordt in dit boek uitzonderlijk goed weergegeven. Ballard heeft in dit boek op indringende wijze de gruwelijke realiteit van de Chinees-Japanse oorlog en de Japanse concentratiekampen in China beschreven.

Niemandsland - Weg der geesten 1
Niemandsland

In de jaren negentig van de 20e eeuw verschenen van de hand van de Engelse schrijfster Pat Barker drie romans over de Eerste Wereldoorlog: 'Niemandsland' (1993, over een dichter die als gevolg van shellshock, opgedaan in de loopgraven, wordt behandeld in Engeland); 'Het oog in de deur' (1994, waarin een officier centraal staat die aan de ervaringen aan het front een gespleten persoonlijkheid overhoudt); en 'Weg der geesten' (1995, de indrukwekkende afsluiting van het drieluik). In een heldere, verhalende stijl geeft de schrijfster in deze trilogie een schrijnend beeld van de verschrikkingen van deze 'man tegen man' oorlog en de traumatische gevolgen voor hen die overleefden. 

Het is 1917. In een openbare verklaring neemt Siegfried Sassoon, dichter en officier in het Britse leger, stelling tegen de zinloosheid van de oorlog. Zijn provocerende aanklacht, gericht tot de politici die verantwoordelijk zijn voor de slachtingen aan het front, brengt hem echter niet voor de krijgsraad. Sassoon wordt opgenomen in het militaire hospitaal Craiglockhart, waar het tot een treffen komt tussen hem en dr. Rivers. 

De jagers - The Hunters
De jagers

James Salter werd in 1925 in New York geboren. Hij is de auteur van de romans Solo Faces, Light Years, A Sport and a Pastime, The Arm of Flesh en The Hunters. The Hunters was zijn eerste roman, oorspronkelijk gepubliceerd in 1965, en is gebaseerd op de eigen ervaringen van de schrijver als gevechtspiloot tijdens de Koreaanse Oorlog. Het boek wordt beschouwd als een klassieker binnen de oorlogsromans.

Kapitein Cleve Connell is al een bekende naam bij piloten wanneer hij aankomt in Korea om het met de nieuwe F-86 gevechtsvliegtuigen te gaan opnemen tegen de Russische MIGs. Zijn doel, zoals van elke gevechtspiloot, is om genoeg vliegtuigen neer te halen om een 'ace' piloot te worden. Maar de dingen draaien anders uit dan verwacht. Missie na missie slaagt hij er niet in vijandelijke vliegtuigen neer te halen en de andere piloten beginnen te twijfelen aan zijn wil om het gevecht aan te gaan met de vijand. Het gevolg is dat het zelfvertrouwen van Cleve begint te wankelen en dat angst hem begint te overmeesteren. Tot een dramatische missie boven de Yalu rivier zijn moed en eergevoel bewijst.

Beste oorlogsboeken: Covenant with Death
Covenant with Death

Covenant with Death wordt door velen uitgeroepen tot één van de beste oorlogsromans die ooit is geschreven. Wereldoorlog I, ook de Grote Oorlog genoemd, was bedoeld als de  oorlog die alle oorlogen zou beëindigen. Maar dat deed de Eerste Wereldoorlog niet. Integendeel, het was een bloedbad. Meer dan één miljoen mensen overleden tijdens de slag om de Somme, en dat zonder duidelijke winnaar.

Covenant with Death van John Harris vertelt het verhaal van één bepaald bataljon van vrijwilligers van het begin tijdens het  het naïeve oorlogsoptimisme in 1914, tot de uiteindelijke vernietiging van het bataljon tijdens de eerste vijandelijkheden van de slag om de Somme. Een anti-oorlogsroman die wordt vergeleken met Van het westelijk front geen nieuws van de Duitser Erich Maria Remarque, op nummer één in deze lijst van beste oorlogsboeken.

Beste oorlogsromans ooit - De gele vogels
De gele vogels

Kevin C. Powers ging op zijn zeventiende het leger in. Een jaar lang diende hij in Irak. Na zijn vertrek uit het leger en een aantal zinloze baantjes schreef hij zich in bij de universiteit van Virginia om Engels te studeren. Hij doceert op dit moment poëzie aan de universiteit van Texas in Austin. Met De gele vogels, in het Engels The Yellow Birds, schreef hij volgens velen de grote roman over de oorlog in Irak.

De gele vogels is het verhaal van de jonge soldaat Bartle, voor wie de oorlog in Irak een uitzichtloze leegte is. Zijn eindeloze dagen zitten vol dood, verderf, maar vooral verveling. In een wanhopige poging grip te krijgen op zijn frustraties, klampt Bartle zich vast aan de kameraadschap met zijn lotgenoten, in het bijzonder zijn vriend Murphy. Kevin C. Powers laat de lezer tegelijk ooggetuige, schuldige en martelaar zijn in een adembenemend boek, waarvan de rechten voor het verschijnen al aan zestien landen werden verkocht.

Beste oorlogsboeken - From Here to Eternity
From Here to Eternity

James Jones is een van de grootmeesters van de oorlogsroman. Hij was zelf soldaat tijdens de Tweede Wereldoorlog en gebruikte zijn ervaringen van toen als basis voor verschillende oorlogsboeken die hij later schreef. Zijn bekendste boeken zijn From Here to Eternity en The thin red line. In From Here to Eternity schetst James Jones de moed, de passie en de worsteling van mannen en vrouwen die leven aan de hand van een onuitgesproken erecode en in onuitspreekbare wanhoop.

Diamond Head, Hawaii, 1941, vlak voor de aanval op Pearl Harbor: soldaat Robert E. Lee Prewitt is een voorbeeldige soldaat. Als hij echter weigert om lid te worden van het boksteam van de compagnie, krijgt hij een 'behandeling' die hem zal breken of doden. Eerst Sergeant Milton Anthony Warden is een betere soldaat dan de meesten, die zijn carrière op het spel zet door een relatie te beginnen met de vrouw van zijn commandant. Warden en Prewitt zijn verbonden door hun lot: het leger is alles voor hen in het leven, maar wordt waarschijnlijk ook hun dood...

Deel deze pagina